Heeft u de balans al opgemaakt? De winst en het verlies over het afgelopen boekjaar op een rijtje gezet? Ik bedoel niet zozeer de financiële kant van uw levensverhaal, maar de balans van uw geestelijk leven. Hoewel werk en inkomen daar natuurlijk niet helemaal los van staan. In de eerste week van het jaar denken we op bezoekjes en bedrijfsborrels na over wat het nieuwe jaar ons gaat brengen. Dan maken we de balans op met elkaar over het afgelopen jaar en blikken we vooruit op wat het komende jaar gaat brengen. ‘Wat is er terecht gekomen van onze dromen en verlangens? Waar heb ik spijt van, waar ben ik juist heel trots op?’

Ik heb gekozen als thema voor de dienst vooruitkijken = terugblikken. Omdat ik juist aan het begin van dit nieuwe kalenderjaar dit bijbelse basisprincipe nog eens onder uw aandacht wil brengen. Je zou die geloofsregel met een zinspeling op de reclames voor risicovolle financiële producten ook zo onder woorden kunnen brengen: ‘Gods resultaten uit het verleden bieden meer dan een solide garantie voor de toekomst.’ Als je met God in zee gaat dan ga je niet het schip in. Maar zul je als je de balans opmaakt onder aan de streep zwarte cijfers schrijven in plaats van rode. En winst maken waar geen ziekte, zonden of zorgen ook maar iets aan af kan doen.

Psalm 77 is het prospectus, de geestelijke bijsluiter op basis waarvan je een weloverwogen beslissing kunt nemen of het een goede investering is om ook in 2012 met God in zee te gaan. Ook de psalmdichter heeft de balans over zijn leven opgemaakt. Hij heeft alles wat hij heeft meegemaakt en wat hij om zich heen heeft gezien op een rijtje gezet. En hij wordt er niet bepaald vrolijk van. Hij heeft zelf tegenslag op tegenslag te verwerken gekregen. Hij ziet overal ziekte en zorgen om zich heen. En Israël, het volk waar hij deel van uit maakt zit niet alleen economisch aan de grond, maar is ook de speelbal van de wereldmachten van die tijd. Maar erger nog ook de geestelijke koers van Gods volk staat diep in de min. Mensen hebben nog wel wat met godsdienst, maar niet zo heel veel meer met God. Ze staan nog wel voor bepaalde normen en waarden, maar er zit geen persoonlijke relatie met God meer in achter. God is iemand ver weg van wie je maar moet hopen dat Hij je gunstig gezind zal zijn. Maar de psalmdichter kan en wil zich daar niet bij neerleggen. Hij blijft bidden en hopen. Hij kan er ’s nachts niet van slapen en overdag is hij er steeds met God over in gesprek.

Maar toch bekruipt ook hem de gedachte of God Zijn volk heeft losgelaten na alles wat er tussen Hem en Zijn volk is gebeurd. De dichter worstelt met deze vraag en wil hem niet toelaten in zijn gedachten. Maar uiteindelijk komt hij er niet onderuit, om ook dat maar naar de hemel te schreeuwen. ‘God is er dan een einde aan Uw ontferming, heeft Uw toorn Uw hart voor ons gesloten, is er een grens aan Uw liefde? Juist door deze vragen uit te spreken en het in zijn gebed zo op de persoon te spelen herinnert de dichter zich weer wie God ten diepste is. De HEER blijft trouw tot het einde. Hij is dezelfde, gisteren, heden en in de toekomst. Het zit niet in Zijn karakter om op te geven. En dan komen één voor één de herinneringen terug aan wat God in de geschiedenis van Israël heeft gedaan en hoe de HEER ook zijn leven heeft geleid.

Op deze manier maakt de dichter van de psalm ons een Bijbels basisprincipe duidelijk. Wij als moderne, westerse mensen willen het liefst als in een speedboot zo snel mogelijk naar al het moois aan de horizon. Maar door alleen maar te kijken naar wat vlak voor je ligt raak je snel uit koers. Je kunt bij wijze van spreken beter met een roeiboot van wal steken en de levenszee opvaren. Dat gaat weliswaar niet zo snel, maar omdat je met de roeispanen in de hand over de achtersteven kijkt naar wat achter je ligt kun je op basis van wat God eerder in je leven en in de geschiedenis heeft gedaan koers houden en langzaam maar zeker de veilige haven bereiken. Waar de psalmdichter denkt aan de schepping en de tocht door de Rode Zee als ijkpunten voor zijn relatie met God, kunnen wij denken aan het offer wat Jezus voor ons aan het kruis heeft gebracht. We waren daar niet bij, maar het is wel allesbepalend voor ons leven nu en onze eeuwige toekomst. Maar je kunt ook denken aan waar je zelf de hand van de HEER in je leven hebt gezien. Misschien goed om daar ook eens bij stil te staan als je in deze eerste weken van het jaar de balans opmaakt van je leven: Waar zag ik God aan het werk? Wat voor ervaringen en herinneringen heb ik aan Hem? Wat zijn de ijkpunten waar ik heb gezien dat Hij de God is die altijd trouw blijft? Daar kun je je aan vast houden als je het even niet meer zo scherp ziet. Daar kun je God op aanspreken: ‘HEER, ik ben zo bang, waar bent U? U heeft toen toch ook laten zien dat U de Redder bent van mijn leven? Wilt U Zich nog eens aan mij tonen, want juist nu heb ik het zo ontzettend nodig! 

Vooruitkijken is terugblikken. Dat is een van de bijbelse basisprincipes. Gods resultaten in het verleden bieden een absolute garantie voor de toekomst. Hij is en blijft dezelfde. Het is aan u om de balans op te maken. Durf ik in 2012 opnieuw met God in zee te gaan? Wil ik zwarte cijfers schrijven onder aan de streep? Wil ik winst maken waar geen zorgen, zonde, twijfel of aanvechting iets aan af kan doen? Investeer dan in de liefde, trouw en goedheid van de HEER.